Spis treści
Co to jest dżonka chińska?
Dżonka to nie tylko nazwa, która może brzmieć dla nas zabawnie. To tradycyjny chiński statek, który ma swoje korzenie na Dalekim Wschodzie. Wywodzi się z okolic Chin i Japonii, gdzie ludzie są znani ze swojej pracowitości i innowacyjności. Dżonka to mały, drewniany stateczek, który był używany głównie do rybołówstwa i transportu rzecznego. Z czasem ewoluował i zyskał zdolności do żeglugi oceanicznej.
Jak wygląda dżonka?
Dżonka może wyglądać skromnie, ale nie dajmy się zwieść pozorom. Jest to stateczek niezwykle zwrotny, solidny i wydajny. Tradycyjne dżonki nie miały kilu, ale za to miały jeden, dwa, lub nawet trzy maszty na których rozpinano wachlarzowate żagle. Te żagle były bardzo elastyczne i proste w obsłudze, a ich konstrukcja umożliwiała łatwe refowanie (zwijanie żagli).
Typy dżonek chińskich
Dżonki chińskie są niezwykle różnorodne i zostały dostosowane do różnych warunków i potrzeb.
Oto kilka ciekawych typów:
Paizi (排子)
Ten typ dżonki był używany na rzece Han Shui w Chinach aż do lat 40. XX wieku. Charakteryzował się 10 grodziami i sterem o zrównoważonym piórze. Był to statek dobrze przemyślany i zaprojektowany, który mógł sprostać różnym wyzwaniom nawigacyjnym.
Mayangzi (麻秧子)
Mayangzi to dżonki używane na rzekach Yuan Jiang oraz Jangcy, w rejonie Trzech Przełomów. Były napędzane dwoma żaglami i miały specjalne belki wbudowane w kadłub, do których można było zaczepić liny holownicze. Były to statki przystosowane do holowania i ciężkiej pracy.
Lü Meimao (綠眉毛; Zielona brew)
Ten typ dżonki jest charakterystyczny dla okolic Ningbo. Nazwa pochodzi od tradycyjnego zdobienia: na dziobie malowano „magiczne oczy”, a nad nimi znajdowały się zielone paski. Był to statek z duszą, który miał swoje unikalne cechy.
Dżonka z krzywą rufą
Ten typ dżonki został rozwinięty do użytku na rzekach o szybkim nurcie i dużej ilości przeszkód. Dzięki charakterystycznej budowie rufy można było używać dwóch wioseł sterowych, z których jedno było bardzo długie i mogło osiągać do 18 metrów. Był to statek stworzony do trudnych warunków i wymagających zadań.
Każdy z tych typów dżonek miał swoje unikalne cechy i był dostosowany do specyficznych potrzeb. Niezależnie od typu, wszystkie dżonki były wynikiem wieków doświadczeń i innowacji, co czyni je jednymi z najbardziej fascynujących statków w historii żeglugi.
Konstrukcja dżonki – inżynierskie arcydzieło
Dżonki to nie tylko ciekawostki etnograficzne – ich konstrukcja budzi podziw także współczesnych projektantów jednostek pływających. Charakterystyczne są:
- płaskodenne kadłuby, które ułatwiały żeglugę po płytkich wodach,
- modułowa budowa grodziowa, która zapewniała dżonkom wyjątkową wyporność i bezpieczeństwo (mogły dalej płynąć nawet po uszkodzeniu jednej części kadłuba),
- ster z przeciwwagą, który pozwalał na łatwe manewrowanie nawet dużymi jednostkami bez potrzeby stosowania nowoczesnych mechanizmów.
To właśnie dzięki tym rozwiązaniom dżonki były wykorzystywane przez wieki jako statki handlowe, transportowe, a także jednostki wojenne.
Rola dżonek w historii handlu i żeglugi
Dżonki były nieodłącznym elementem systemu handlu morskiego w Azji Południowo-Wschodniej. Już w okresie dynastii Song i Ming Dżonki żeglowały po:
- Morzu Południowochińskim,
- Zatoce Bengalskiej,
- a nawet docierały do wybrzeży Afryki w trakcie wypraw admirała Zheng He.
Dzięki dużej ładowności i stosunkowo niewielkiej załodze, dżonki stały się filarem wymiany towarów – od przypraw i ceramiki po broń i jedwab. Ich obecność odnotowywano również w relacjach podróżników arabskich i europejskich, co świadczy o ich globalnym znaczeniu.
Dżonka dzisiaj – relikt czy inspiracja?
Współcześnie dżonki można spotkać głównie jako:
- atrakcje turystyczne w Hongkongu czy Wietnamie,
- rekonstrukcje historyczne budowane na potrzeby filmów lub muzeów,
- inspiracje dla współczesnych jachtów o żaglach typu junk rig (które cechują się łatwością refowania i niezależnością od wiatru).
Niektóre współczesne żaglowce wzorowane na dżonkach stają się alternatywą dla tradycyjnych jednostek żaglowych, cenioną przez samotnych żeglarzy i ekologicznych podróżników.
W którym wieku powstała Chińska Dżonka?
Dżonki są jednymi z najstarszych typów statków w historii żeglugi. Ich konstrukcja doszła do perfekcji w czasach panowania dynastii Song, czyli w latach 960-1297. Były one używane już w II wieku naszej ery, ale prawdziwy rozkwit ich popularności nastąpił w średniowieczu.
W artykule użyto wiedzy między innymi z:
https://en.wikipedia.org/wiki/Junk_(ship)
https://www.britannica.com/technology/junk-ship
https://www.maritimeheritage.org/ships/junks.html
Ilustracje:
– domena publiczna:
– 1880 by Lai Afong
