Jakie są rodzaje jachtów? Jaki jest podział i typy jachtów żaglowych

Jachty można dzielić na kilka sposobów: według napędu, liczby kadłubów, przeznaczenia, konstrukcji podwodnej części kadłuba, akwenu pływania albo klasy sportowej. W praktyce te podziały często się nakładają. Ten sam jacht może być jednocześnie żaglowy, turystyczny, jednokadłubowy i balastowo-mieczowy. Dlatego najwygodniej patrzeć na rodzaje jachtów jak na zestaw cech, a nie jedną sztywną kategorię. Jacht żaglowy to jednostka używana sportowo lub turystycznie, której podstawowym napędem są żagle, choć wiele takich jednostek ma także silnik pomocniczy.

Typy jachtów żaglowych

Najprostszy podział jachtów żaglowych wynika z ich zastosowania. Jachty turystyczne są projektowane z myślą o wygodzie, noclegu, bezpiecznym prowadzeniu i miejscu dla załogi. Jachty regatowe stawia się przede wszystkim pod kątem szybkości, niskiej masy, dużej powierzchni żagli i sprawnej obsługi podczas wyścigu. Jachty turystyczno-regatowe łączą oba światy: dają rozsądny komfort w rejsie, ale pozwalają też wystartować w zawodach. Jachty szkoleniowe są zwykle proste, odporne i bezpieczne, bo służą do nauki manewrów oraz pracy załogi.

Rodzaje jachtów – Podział ze względu na rodzaj napędu

Ze względu na napęd wyróżnia się przede wszystkim jachty żaglowe, jachty motorowe, jachty żaglowo-motorowe oraz jachty motorowo-żaglowe. W pierwszych główną rolę odgrywa wiatr i ożaglowanie. W drugich podstawą jest silnik mechaniczny. W jednostkach żaglowo-motorowych silnik pomaga głównie w porcie, na kanałach lub przy słabym wietrze. W motorowo-żaglowych proporcje są odwrotne: dominujący jest napęd mechaniczny, a żagle pełnią funkcję dodatkową.

Podział ze względu na liczbę kadłubów

Pod względem liczby kadłubów najczęściej spotyka się jachty jednokadłubowe, czyli klasyczne monohulle, jachty dwukadłubowe, czyli katamarany, oraz jachty trzykadłubowe, czyli trimarany. Jednokadłubowce są najbardziej tradycyjne i popularne w szkoleniu oraz turystyce. Katamarany oferują dużą stateczność i przestrzeń pokładową, dlatego często wybiera się je do komfortowych rejsów. Trimarany kojarzą się z szybkością, dużą szerokością i sportowym charakterem, choć występują również w wersjach turystycznych.

Jachty mieczowe, balastowe, mieczowo-balastowe oraz wielokadłubowce

Jachty mieczowe mają płetwę mieczową, która może być podnoszona lub opuszczana. Dzięki temu dobrze sprawdzają się na płytkich akwenach, na przykład jeziorach, zatokach i kanałach. Jachty balastowe, nazywane też kilowymi, mają ciężki balast umieszczony nisko pod kadłubem, co poprawia stateczność. Jachty mieczowo-balastowe łączą cechy obu rozwiązań: pozwalają ograniczyć zanurzenie, ale korzystają też z balastu. Wielokadłubowce, czyli przede wszystkim katamarany i trimarany, uzyskują dużą stateczność dzięki szerokiemu rozstawieniu kadłubów lub pływaków.

Klasy jachtów regatowych

Klasa jachtu regatowego oznacza zestaw zasad, według których buduje się i mierzy jednostki startujące razem w zawodach. W klasach monotypowych łodzie są bardzo podobne, dzięki czemu większe znaczenie mają umiejętności załogi. W klasach pomiarowych dopuszcza się większe różnice konstrukcyjne, ale jachty muszą mieścić się w określonych regułach. Popularne przykłady klas to Optimist, ILCA/Laser, 420, 470, 49er, Finn, OK Dinghy, Omega, Micro, Dragon, Star, Moth czy katamaranowe Tornado i Nacra. Polska Wikipedia grupuje kilkadziesiąt takich typów i klas w osobnej kategorii poświęconej jachtom.

Klasy jachtów regatowych popularne w Polsce

Klasy jachtów regatowych na świecie

Warto dodać, że nie wszystkie pozycje z tabel są „jachtami” w ścisłym tego słowa znaczeniu i napisałem też klasy żeglarskie. Przykładowo iQFoil, Techno 293 czy Formula Kite to klasy deskowe lub kite’owe. W praktyce jednak często pojawiają się obok klas jachtowych w kalendarzach żeglarskich i imprezach organizowanych przez związki sportowe. Na świecie aktualny program olimpijski żeglarstwa obejmuje 10 konkurencji, m.in. ILCA 6, ILCA 7, 470 Mixed, 49er, 49erFX, Nacra 17, iQFoil i Formula Kite

Rodzaje jachtów motorowodnych

Jachty motorowodne dzieli się według sposobu poruszania po wodzie, zabudowy, napędu i zastosowania. Pod kątem pracy kadłuba mówi się o jednostkach wypornościowych, spokojniejszych i ekonomicznych przy mniejszych prędkościach, oraz ślizgowych, które przy odpowiedniej mocy unoszą się dynamicznie na wodzie. Ze względu na pokład spotyka się jachty kabinowe i otwarte. Według zastosowania można wyróżnić jachty turystyczne, sportowe, wyścigowe, wędkarskie, RIB-y oraz houseboaty. Pod względem źródła energii coraz częściej obok silników spalinowych pojawiają się także napędy elektryczne.

Klasy jachtów turystycznych

W turystyce ważniejsza od sportowej klasy jest kategoria projektowa i przeznaczenie jachtu. W Unii Europejskiej stosuje się kategorie projektowe od A do D. Kategoria A obejmuje jednostki oceaniczne, projektowane do dalekich rejsów i cięższych warunków. Kategoria B dotyczy jachtów pełnomorskich. Kategoria C odnosi się do żeglugi przybrzeżnej, zatokowej, jeziorowej i rzecznej. Kategoria D obejmuje wody osłonięte, takie jak kanały, spokojne rzeki i niewielkie jeziora. W praktyce przy wyborze jachtu turystycznego liczy się więc nie tylko długość kadłuba, ale też dzielność, zanurzenie, liczba koi, wyposażenie hotelowe i akwen, na którym jednostka ma pływać